Volterra is een van de oudste steden van Toscane en een plek waar de geschiedenis letterlijk in de straatstenen zit. Lang voordat Florence of Siena machtige steden waren, was Volterra al een belangrijk centrum van de Etrusken. Deze mysterieuze beschaving domineerde grote delen van Midden-Italië tussen de 8e en 3e eeuw voor Christus en liet in Volterra een indrukwekkend archeologisch erfgoed achter.
Wie Volterra bezoekt, kan nog altijd veel sporen van deze cultuur ontdekken. Van stadsmuren en stadspoorten tot bijzondere musea en ondergrondse opgravingen: de Etrusken zijn hier nooit ver weg. In deze blog lees je wat je kunt doen in Volterra als je de geschiedenis van de Etrusken wilt ontdekken, maar er is nog veel meer!
De Etrusken en Volterra
In de Etruskische tijd stond Volterra bekend als Velathri. Het was een van de twaalf belangrijkste steden van de Etruskische federatie en lag strategisch op een hoge heuvel met uitzicht over het omliggende landschap. Dankzij deze ligging kon de stad zowel handel controleren als zichzelf goed verdedigen.
De rijkdom van Velathri kwam, zoals meestal bij de Etrusken, onder andere uit metaalbewerking, handel en landbouw. Archeologische vondsten laten zien dat het een welvarende stad was met indrukwekkende verdedigingswerken, necropolissen en religieuze gebouwen.
Toen de Romeinen in de 3e eeuw voor Christus de macht overnamen, bleef Volterra belangrijk, maar de Etruskische cultuur verdween langzaam. Toch zijn veel sporen van deze periode nog zichtbaar en vormen ze vandaag een belangrijk onderdeel van een bezoek aan de stad.
Bezoek het Museo Etrusco Guarnacci
Wie meer wil begrijpen over de Etrusken in Volterra begint het beste bij het Museo Etrusco Guarnacci. Dit is een van de oudste openbare musea van Europa en bevat een van de belangrijkste Etruskische collecties in Italië.
Het museum staat vooral bekend om zijn grote verzameling urnen uit de Etruskische necropolissen rond Volterra. Deze stenen of terracotta urnen bevatten de as van de overledenen en zijn vaak versierd met reliëfs waarop mythologische scènes, banketten of gevechten zijn afgebeeld. Omdat er bijna geen geschreven bronnen zijn met informatie over de Etrusken, hebben we door het bestuderen van de grafcultuur van de Etrusken veel over hun cultuur, religie en levensstijl geleerd.
Een van de bekendste stukken is de Ombra della Sera (de Schaduw van de Avond), een langgerekt bronzen beeldje dat waarschijnlijk uit de 3e eeuw voor Christus dateert. Het beeld heeft een opvallend moderne uitstraling en wordt vaak gezien als een van de meest fascinerende Etruskische kunstwerken.
Tip: neem de tijd om ook de inscripties op de urnen te bekijken. Veel daarvan zijn geschreven in het Etruskisch, een taal die nog steeds niet volledig ontcijferd is.
De Etruskische stadsmuren van Volterra
Een van de meest indrukwekkende overblijfselen uit de Etruskische tijd zijn de stadsmuren van Volterra. Deze muren dateren grotendeels uit de 4e en 3e eeuw voor Christus en waren ooit meer dan zeven kilometer lang.
Hoewel delen later door de Romeinen en in de middeleeuwen zijn aangepast, zijn er nog verschillende stukken zichtbaar waarin de typische Etruskische bouwtechniek te herkennen is: grote blokken steen die zonder mortel op elkaar zijn gestapeld.
Porta all’Arco: de Etruskische stadspoort
De Porta all’Arco is een van de best bewaarde Etruskische stadspoorten in Italië. De poort werd gebouwd in de 4e eeuw voor Christus en maakte deel uit van de verdedigingswerken van Velathri.
Deze poort is een goed voorbeeld van de belangrijkste architectonische uitvinding van de Etrusken; het gebruik van de rondboog. De Etrusken kwamen op het idee om een sluitsteen te gebruiken, die door de vorm de rest van de boog op zijn plek houdt. De Romeinen bouwden later door op dit idee, door de rondboog te gebruiken als basis voor een van hun belangrijkste uitvindingen: de koepel.
Boven de boog zie je drie mysterieuze stenen hoofden. Archeologen denken dat deze beschermende of religieuze betekenis hadden, mogelijk verbonden met Etruskische godheden. De poort bleef ook in de Romeinse en middeleeuwse tijd in gebruik en werd tijdens de Tweede Wereldoorlog bijna opgeblazen. Lokale bewoners wisten dit op het laatste moment te voorkomen door de poort met stenen te blokkeren.
Ontdek het Etruskische verleden in het Parco Archeologico Enrico Fiumi
Net buiten het historische centrum ligt het Parco Archeologico Enrico Fiumi. Hier kun je de overblijfselen zien van een Etruskische en later Romeinse acropolis.
De belangrijkste structuren die vandaag zichtbaar zijn, dateren uit de Romeinse tijd, zoals de fundamenten van tempels en een groot reservoir. Toch stond op deze plek al eerder een Etruskisch religieus complex. Het park geeft een goed beeld van hoe religie en stadsplanning zich ontwikkelden toen de Romeinen de stad overnamen van de Etrusken.
Bezoek een Etruskische necropolis
Rond Volterra liggen verschillende Etruskische necropolissen, begraafplaatsen waar duizenden urnen en grafkamers zijn gevonden. Een van de bekendste locaties is de Necropoli di Badia.
Hoewel een groot deel van de vondsten inmiddels in musea wordt bewaard, zijn sommige grafstructuren nog ter plekke zichtbaar. Deze necropolissen geven een bijzonder inzicht in de Etruskische kijk op het leven na de dood.
Alabaster: een ambacht met Etruskische wortels
Volterra staat vandaag ook bekend om zijn alabasterbewerking. Dit zachte, licht doorschijnende gesteente wordt al sinds de Etruskische tijd in de omgeving gewonnen.
Etruskische ambachtslieden gebruikten alabaster om urnen en beeldhouwwerken te maken. Veel van de urnen in het Museo Guarnacci zijn van dit materiaal gemaakt.
In het centrum van Volterra vind je nog steeds ateliers en winkels waar alabaster wordt bewerkt. Wie geïnteresseerd is in deze traditie kan ook een bezoek brengen aan het Ecomuseo dell’Alabastro, waar de geschiedenis van dit ambacht wordt uitgelegd.
Andere tips voor een bezoek aan Volterra
Hoewel de Etruskische geschiedenis een belangrijk onderdeel vormt van Volterra, heeft de stad nog veel meer te bieden. Het compacte historische centrum maakt het een fijne plek om rustig rond te dwalen en verschillende bezienswaardigheden te ontdekken.
Piazza dei Priori en het Palazzo dei Priori
Het hart van Volterra is Piazza dei Priori, een van de mooiste middeleeuwse pleinen van Toscane. Aan dit plein staat het Palazzo dei Priori, het oudste nog bestaande stadhuis van Toscane, gebouwd in de 13e eeuw.
Het gebouw doet veel bezoekers denken aan het Palazzo Vecchio in Florence, dat iets later in een vergelijkbare stijl werd gebouwd. Wie het paleis bezoekt, kan verschillende historische zalen bekijken en vanaf de toren heb je een mooi uitzicht over de stad en het omliggende landschap.
Het Romeinse theater
Net buiten de stadsmuren ligt een van de best bewaarde Romeinse theaters van Italië. Het theater werd gebouwd in de 1e eeuw voor Christus en bood plaats aan duizenden toeschouwers.
Vanaf een panoramisch punt langs de weg kun je het theater goed bekijken, maar het is ook mogelijk om het archeologische gebied te bezoeken en dichter bij de ruïnes te komen. Naast het theater zijn ook resten gevonden van een Romeins badhuis uit latere tijd.
Dwalen door het historische centrum
Een van de leukste dingen om te doen in Volterra is simpelweg rondlopen zonder vast plan. Het historische centrum is relatief klein, maar zit vol smalle straatjes, middeleeuwse huizen en kleine pleinen.
Onderweg kom je verschillende kerken, ambachtelijke winkels en uitzichtpunten tegen. Vooral aan de randen van de stad heb je prachtige vergezichten over de omliggende heuvels, een landschap dat in deze streek indrukwekkend is door de ruimte en de weidsheid.
Kathedraal van Volterra (Duomo)
De Duomo van Volterra, officieel de Cattedrale di Santa Maria Assunta, ligt vlak bij Piazza dei Priori. De kerk werd oorspronkelijk gebouwd in de 12e eeuw, maar het interieur kreeg in de 16e eeuw een rijk versierde uitstraling.
Binnen vallen vooral het vergulde cassetteplafond, de marmeren kansel en verschillende kunstwerken uit de renaissance op. De kathedraal geeft een goed beeld van de religieuze en artistieke ontwikkeling van de stad in de middeleeuwen en renaissance.
Lokale specialiteiten proeven
Volterra is ook een goede plek om kennis te maken met de Toscaanse keuken. Enkele lokale specialiteiten die je hier vaak tegenkomt zijn:
- Pici, dikke handgerolde pasta, vaak geserveerd met een eenvoudige saus.
- Cinghiale (wild zwijn), een klassiek gerecht in veel Toscaanse heuvelgebieden.
- Pecorino uit de regio, een schapenkaas die in verschillende rijpingsstadia wordt gegeten.
In en rond het centrum zijn verschillende trattoria’s waar je deze gerechten kunt proeven.
Uitzicht op de Balze
Aan de rand van Volterra liggen de Balze, indrukwekkende kliffen die zijn ontstaan door erosie van de zachte kleigrond. Door eeuwenlange instortingen zijn delen van de oude stadsmuren en zelfs Etruskische en middeleeuwse gebouwen verdwenen.
Vanaf verschillende punten rond de stad heb je een goed uitzicht op dit bijzondere landschap. Vooral bij zonsondergang is dit een van de mooiste plekken rond Volterra.
Met zijn combinatie van Etruskische geschiedenis, middeleeuwse architectuur en indrukwekkende uitzichten is Volterra een van de meest bijzondere steden van Toscane. Of je nu geïnteresseerd bent in archeologie, geschiedenis of gewoon een mooie Toscaanse stad wilt ontdekken: Volterra is absoluut een bezoek waard.
